Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma ateşlemeden girişmek doğru olur, çünkü kuru yaprağın çıplak kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir özellikle yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Bu aşamada no. 1 tubos nasıl içilir benzeri tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo nasıl içilir benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren tat ne kadar net ise yoğunluk o kadar yüksek demektir ve bu küçük alışkanlık bütün notları daha güvenilir bir temele oturtur. Sonucu hemen yazmak gerekir, çünkü bellek çabucak kaybolur. Her çubuğu iki kez denemek hatayı azaltır zira kalabalık yerlerde hafif kokular çabucak gözden kaybolur. Aroma gücü kendi başına kalite göstergesi sayılmaz; sadece gücü anlatır. Kısacası ilk tadımda sabırlı olmak hem de ölçütleri önceden belirlemek en doğru yol sayılır. Kriter netleşince her çubuk aynı terazide değerlendirilir ve notlar birbiriyle tutarlı olur. Değerlendirme esnasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda kalırsa odaklanma artar.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir çubuğun aroması baştan sona aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek seferde ölçmek doğru olmaz ayrıca erken davranıp sonuç çıkarmak sık yapılan bir yanlıştır. Başlangıç bölümde tat çoğunlukla yumuşak ve temiz gelir elbette bu sıralama her çubukta birebir geçerli olmayabilir. Tüplü kısa puro kutusu benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer çünkü gerçek karakter çoğu zaman burada saklıdır. Orta bölümde aroma gücü çoğu zaman yükselir ama notalar belirginleşir hem de çoğu zaman ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım olur. Petit churchills neye benzer gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha yavaş görülür gerçekten bu sebeple sakin gitmek ödüllendirir. Son bölümde ısı arttığından acımsı tonlar öne çıkabilir nitekim ısınmış tütün kendi karakterini yalnızca ortalarda gösterir. Her evre için ayrı bir puan yazmak daha tutarlı sonuç verir. Evrelerin geçişi çoğu zaman keskin olmaz, bu yüzden yaklaşık olarak üçe bölmek işinizi görür. Geçişleri yakalamak için çekiş aralığını değiştirmemek önemlidir. Art arda nefes almak ısıyı artırır hem de tadı çarpıtır.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Aroma gücünü sayıya dökmek kişisel yorumu daha net hâle getirir mutlaka aynı ışık ve sakin bir ortam seçilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir ölçek çoğu tadımcı için işe yarar bu durum değerlendirmeleri insandan insana daha karşılaştırılabilir kılar. Bir belli belirsiz aromayı, beş ise damakta baskın duran güçlü notayı gösterir bu sayede dikkat dağılmaz ve yorum doğruluğu yükselir. Petit julietas neye benzer benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük basamaklarda kalır ve ileride okunduğunda hangi noktayı düşündüğünüz kolayca anlaşılır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu gibi aynı boydaki bir kutu ise yumuşak notaları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir yoksa aynı çubuk iki farklı puan çıkarabilir. Notu yazmadan önce en az üç çekiş almak gerekir diğer taraftan ondalık notlar vermek fazladan bir karmaşa yaratır. Skalayı her tadımda değiştirmemek kıyaslamayı mümkün kılar. Skalanın ortası en çok tercih edilen değerdir, zira dengeli aromalar büyük kısmını oluşturur. Uçlardaki puanlar gerçekten belirgin hâllerde verilmelidir. Böylece not defteri anlamlı olur.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çubuğun kalınlığı, dumanın hızını hem de aroma gücünü belirgin biçimde etkiler bu yüzden yanış hattının düzgün gitmesini da izlemek yararlıdır. İnce bir çubuk daha çabuk yanar, bu yüzden keskin notalar erken öne çıkar gerçekten dar çaplılarda ısı artışı çok daha hızlıdır. İnce çaplı kısa puro benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu kolayca gözlemlersiniz ısınma hızı ise aromayı hemen değiştiren bir etkendir. Kalın çubuklarda duman daha yavaş gelir ama notalar sonradan açılır ve bu çabukluk aromanın algılanma süresini daraltır. Romeo julieta regalias londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler kül oluşumu düzensizse not bölümüne eklenmelidir. Serin duman aromayı daha okunur kılar fakat şiddetini düşürmez aksine geniş gövdede ısı daha geniş bir alana dağılır. Dolayısıyla çapı not defterine eklemek gerekir. Değişik çaplarda iki ürünü aynı günde tadarken ilk olarak inceyi sonra geniş çaplıyı seçmek iyi olur. Bu şekilde güçlü aroma hafif olanın tadını gölgelemez. Aradaki bekleme zamanı en az yarım saat tutulmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Lezzet iki yoldan gelir: dildeki tat ile burun boşluğunun duyduğu aroma hâlbuki bu iki kanal karşılıklı tamamlar fakat aynı şey değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak adına bu iki kanalı ayrı kaydetmek gerekir bu ayrım ilk bakışta önemsiz görünse de yorumları epey etkiler. Nefesi ağızdan verirken burun yoluyla hafifçe bırakmak burun geçişi yöntemidir mesela hafif bir soluk aromayı çok geniş açar. Short churchills gibi kremsi bir robusto bu yöntemle koku katmanını net gösterir ayrıca nezle halindeyken yapılan değerlendirmeler güvenilir sayılmaz. Short sports tadım notları benzeri ince bir çubuk de kuru tonu daha hızlı geçirir hızlı bir çekiş ise narin tonları örter. Yoğunluk damakta düşük fakat koku tarafında yüksek olabilir aynı şekilde ağır bir yemekten hemen sonra duyarlılık azalır. Bu iki izlenimi karşılaştırmak öğretici olur; İki puanı ayrı yazmak yanılgıyı önler. Acemi kişiler için önce burundan algılanan ipuçlarına odaklanmak işi basitleştirir. Zamanla dil kısmı da ayrıntı göstermeye başlar. Farklı aromaları adlandırmayı denemek algıyı keskinleştirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Damak doyduğunda aroma gücü olduğundan düşük hissedilir üstelik öğün arasında deneme yapacaksanız bu ayrıntı daha da önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra oda sıcaklığında su almak yararlı olur bu basit önlem yoğunluğun gerçek yüzünü görmenizi sağlar. Romeo y julieta wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su yeterlidir zira doymuş bir damak en belirgin notayı dahi silik hissettirir. Sade kahve kavrulmuş tonlarını öne çıkarır, tatlı içecek ise onları bastırır ayrıca çok soğuk içecekler dili duyarsızlaştırır hem de tat algısını düşürür. Beşli ince puro paketi gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri suyla daha temiz görünür o nedenle temizlik aşaması ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her tadımda aynı seçmek karşılaştırmayı bozmaz gerçekten tatlı içecekten sonra keskin notalar gerçekte olduğundan sert görünür. Doyduktan hemen sonra tadım denemek doğru olmaz. Kahve ve su haricinde sade çay da kullanılabilir; asıl mesele seçimin şekersiz kalmasıdır. Damak temizlendikten sonra birkaç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Aceleyle başlanan tadım sıklıkla eksik sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk formatında içim hızlı olduğundan yoğunluk değişimi daha az bir aralıkta yaşanır ayrıca başlangıç notu bu boylarda hızla silinebilir. Dolayısıyla başlangıç ile son çekişler arasındaki oynamayı görmek daha zordur bu yüzden kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne oranla daha dikkatli izlenmelidir. Club kalınlığında sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir ve aroma gücünü gözlemeyi rahatlatır çünkü her çekişin payı daha büyüktür. 20 mini sigarillo yoğunluğu nasıl gibi mini ölçü de sedir tonunu çabucak gösterip biter çünkü geçiş uzun süre değil birkaç çekişte olup biter. Kısa çubuklarda iki çubuk denemek tek denemeden daha güvenilir izlenim verir bu nedenle düzenli ve eşit aralıklı nefes önerilir. Kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu belirler dolayısıyla not almayı çubuk yanarken değil bitişten hemen sonra denemek daha rahattır. Bu izlenimi ayrı yazmak iyidir. Ölçü küçüldükçe aroma ayrıntısı daralır, fakat yoğunluk algısı korunabilir. Bu nedenle sigarillo notlarını büyük boy notlarıyla doğrudan karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bir sayfa açmak yararlıdır.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Tek seferlik bir tadım aroma gücü konusunda güvenilir bir yargı vermez yani her tadım önceki denemenin üstüne eklenir. Ruh hali, oda kokusu ile saat izlenimi değiştirir bu alışkanlık birkaç denemeden sonra gözle görülür fayda verir. Dolayısıyla küçük bir tadım defteri tutmak işe yarar yoksa aynı notalar defalarca yeniden keşfedilir. Tadımda 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında sedir notası değişiyor mu görülür üstelik aynı ürüne dönüp bakmak gelişimi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu tadım notları benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar oynadığını ortaya koyar bu durum boşa emeğe yol açar. Tarih, puro adı ve puan deftere yazılmalı gerçekten ilk notlar ileride okunduğunda ilginç sapmalar gösterir. Puanlar birbirinden iki basamaktan çok sapma varsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçütünüz oturur. Defterde öz cümleler ayrıntılı paragraflardan daha kullanışlıdır. Örneğin orta bölüm güçlü sedir tonu şeklinde bir not yeterli olur. İleride okunduğunda net kalmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Gövde, içimin ağızdaki ağırlığını anlatır; yoğunluk ise notaların şiddetidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda hareket göstermek zorunda olmaz. Bu iki kavram çoğu zaman birbirine karıştırılır, hâlbuki ayrı değerlendirilir bu ikisini ayırmak nihayetinde daha gerçekçi bir değerlendirme doğurur. San cristobal el principe puro gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sütlü kahve notasını net taşıyabilir mesela sert bir içim sönük bir tatla birleşebilir. Dengeli onlu puro kutusu gibi dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla badem notasını güçlü tutar kaldı ki ağır bir duman aromasız de kalabilir. Demek ki hafif içimli bir çubuk güçlü lezzet sunabilir tersi durum de mümkündür. Farkı görmek için iki puan yazmak işe yarar bu nedenle tek ifadeyle güçlü yazmak yerine ikisini ayrı yorumlamak önerilir. Dolgunluğa bakarak yoğunluğu hesaplamak yanıltır. Aynı gövdeli iki ürün içinde aroma ayrımı aramak hassas bir beceridir. Bu yeteneğin ilerlemesi zaman ve düzenli kayıt almayı ister. Sonuçta en güvenilir kriter kendi tercihiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, aroma algısını en az tütün kadar etkiler demek ki en iyi tadım koşulları sabitlemekle başlar. Nemi düşük bir ortamda çubuk hızlı yanar böylece baharatlı notalar abartılır bu nedenle oda şartlarını de kayda eklemek akıllıca olur. Aşırı nemli havada ise duman tıkanır hem de lezzet bastırılır sıcaklık de tütünün yanma hızını etkileyen ayrı bir değişkendir. La prado nasıl içilir gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun koruduğu durumu hesaba katmak yararlıdır yoksa farklı günlerde çıkan not farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu nasıl içilir gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda denenirse ayrım daha doğru okunur değerlendirme anı planlarken bu etkeni unutmayın. Temiz hava odadaki yabancı kokuları azaltır, parfüm de koku duyusunu şaşırtır oysa asıl etken çoğu zaman ortamdaki hava veya koku olur. Değerlendirmeyi her seferinde benzer koşullarda tekrarlamak en tutarlı yöntemdir. Kapalı bir ortamda duman yoğunlaşırsa sonraki denemenin tadı yanlış okunabilir. Pencere açıklığı sağlamak çoğu zaman işe yarar. Rüzgar fazla sertse yanış düzeni bozulur.